عزيز دولت آبادى

558

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي )

محمد خطاط . و در دانشمندان آذربايجان ، ص 277 از خوشنويسى به نام علاء الدّين محمد بن محمد بن امير على الحسينى تبريزى ياد شده است كه نسخ و ثلث را به پايهء عالى رسانيده استاد ملا عبد الباقى دانشمند و على رضاى عباسى و حسن بيگ زرين‌قلم بوده است كتيبهء مورخ 972 مسجد جامع و سر در مقام صاحب الزمان تبريز از آثار اوست همچنين در سنهء 950 قرآنى براى شاه‌طهماسب نوشته و برادر وى عبد اللّه نيز خوشنويس و معروف بوده است . ( پيدايش خط و خطاطان ، ص 202 - 203 - قاموس الاعلام ، ج 4 ، ص 3172 - دانشمندان آذربايجان ، ص 277 ) على تبريزى خواجه مير على فرزند حسن از جملهء مشاهير دورهء امير تيمور كوركان و فرزند او شاهرخ و از معاصران شيخ كمال خجندى است . وى واضع خط نستعليق و حافظ قرآن و شاعر بود سلطان على مشهدى دربارهء او گفته است : نسخ و تعليق گر خفىّ و جلى است * واضع اصل خواجه مير على است تا كه بوده است عالم و آدم * هرگز اين خط نبود در عالم وضع فرمود او ز ذهن دقيق * از خط نسخ و ز خط تعليق نى كلكش از آن شكرريز است * كاصلش از خاك پاك تبريز است خط پاكش چو شعر او موزون * هست تعريف او ز حد بيرون بد معاصر به مجمع الافضال * شيخ شيرين مقال شيخ كمال به هر صورت وى نخستين كسى است كه به خط نستعليق سروصورت داد و آن را به فرزند خود عبد اللّه ( و به قول قاضى مير احمد : عبيد اللّه ) آموخت . تذكره‌نويسان او را به لقب « قدوة الكتاب » ، « ظهير الدّين » ، « واضع » خوانده‌اند و سلطان على مشهدى او را علوى دانسته و گفته است : نسبش بود با على ازلى * نسبتش نيز مىرسد به على صاحب شاهد صادق و « سپهر » فوت او را سال 850 ضبط نموده‌اند . البتّه جاى تأمل است كه معاصر كمال خجندى ( متوفى 803 ) تا اواسط قرن نهم در حال حيات بوده باشد